Mostrando entradas con la etiqueta POSGUERRA. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta POSGUERRA. Mostrar todas las entradas

lunes, 11 de febrero de 2019

NARRATIVA GALEGA DE POSGUERRA: REALISMO POPULAR (A. FOLE) E REALISMO FANTÁSTICO (A. CUNQUEIRO)





En 1939 acabou a Guerra Civil que consolidou un Estado que suprimiu as autonomías e que puxo como única lingua o castelán. Pero aínda así apareceron algúns poemarios en galego e Filgueira Valverde redactaba o folleto chamado “O gaiteiro de Lugo”. No ano 1949 creou a editorial dos Bibliofilos Gallegos que publicaría a primeira novela longa da posguerra.

A LINGUA GALEGA ASOMA A ORELLA EN 1949

Un ano despois de que Filgueira Valverde creara a editorial dos Bibliofilos Gallegos outros galeguistas decidiron crear a Editorial Galaxia. A esta editorial debémoslle o primeiro gran dicionario, unha importante gramática, unha revista científica en galego que aínda existe hoxe e sobre todo a explosión dunha gran creación literaria.

EDITORIAL GALAXIA

ÁLVARO CUNQUEIRO
 Alistán, odemo oveiro
Animación en plastilina baseada nun texto de Álvaro Cunqueiro. Alistán é un demo que sofre un grave desaxuste intestinal, o que lle produce o rexeitamento dos habitates do bosque. Para resolver o seu cheirento problema, Alistán vai ao médico que lle receita o consumo exclusivo de ovos de galliña, sempre que non o pille o sacristán de Seixido.

Si o vello Sinbad volvese ás illas: fragmentos lidos por Gustavo Pernas (4,51 min.) e Paco Martín (2,33 min.).
 

Merlín e familia: fragmentos lidos por Carlos Mella (1,43 min.), Xavier Alcalá (1,05 min.) e Estíbaliz Espinosa (2,36 min.)


Os outros feirantes: fragmento lido por Nacho Taibo. Duración: 3,43 min. 


Dona do corpo delgado: lectura do poema "Soedade primeira" feita por Laura Caveiro. Duración: 1,53 min. 

Herba aquí e acolá: poemas lidos por Teresa Seara ( 1,51 min.) e Antón Dobao ( 1,09 min.)




A orella dereira de Antón de Leivas. Capítulo da serie da TVG "Os outros feirantes" baseada en "semblanzas" de Álvaro Cunqueiro. Director: Xosé Cermeño. Protagonizado por Santiago Ramos. Rodado en Camariñas
http://www.linguagalega.org/literatura/posguerra/espazonarrativapos/espazonarrativapos.htm


FOLE

O tesouro



Os lobos


Os difuntos falaban castelao
Curtametraxe de animación stop motion baseada nun relato do libro A lus do candil de Anxel Fole, dirixida e animada por Virginia Curiá e Tomás Conde
Na noite de defuntos nunha vila galega, unha rapaza foxe da súa casa co seu mozo para prometérense amor eterno. Esa mesma noite os veciños escoitan unhas misteriosas voces que no cemiterio falaban en castelán.


O cadaleito, curtametraxe sobre o relato "A caixa de morto"


"O documento": lectura de fragmentos deste relato de Á lus do candil realizada por Carlos Vázquez. Duración: 3,12 min. 





Interpretación cinematográfica do capitulo "A arrasadeira" do libro "Os biosbardos", de Eduardo Blanco Amor.

domingo, 3 de febrero de 2019

NARRATIVA GALEGA DE POSGUERRA

Este período literario aparece fondamente marcado pola Guerra Civil e as consecuencias políticas e sociais que dela se derivaron.

- Grande represión cultural e lingüística durante a ditadura franquista en Galiza, que provoca o exilio de numerosos intelectuais   comprometidos co nacionalismo, o republicanismo ou simplemente coa democracia.
- Ante a práctica imposibilidade de publicar en galego até a década dos 50 no noso país, cobra unha vital importancia a actividade cultural do exilio.
- O exilio galego conta cunha peculiaridade importante: a existencia dunha infraestrutura asociativa estable en moitos países   de Latinoamérica creada por intelectuais que xa vivían na emigración antes da irrupción da Ditadura.
- En consecuencia, a práctica totalidade do exilio galego diríxese   cara a eses países do continente americano.
- Desenvolvemento da literatura comprometida, integrada con correntes máis amplas da época: existencialismo, marxismo, pacifismo.

A partir dos anos 50 e 60 reactívase a actividade literaria, social e política en Galiza.
Prodúcese un importante movemento de renovación da expresión   formal e da temática da narrativa.

LIÑAS TEMÁTICAS DA NARRATIVA (1936-1976)


Continuadores da xeración Nós: novela de carácter máis tradicional,   seguindo o modelo de Otero Pedrayo
  R. CARVALHO CALERO: A xente da barreira (1950)


Realismo popular, etnográfico: narrativa breve, baseada nas lendas   populares
  ÁNXEL FOLE: Á lus do candil(1952)


Realismo social: intención de denuncia, crítica e análise da sociedade
  E. BLANCO AMOR: A esmorga (1959).
A ESMORGA

A ESMORGA_COLOQUIO



 X. NEIRA VILAS: Memorias   dun neno labrego (1962)

Realismo fantástico: elementos populares extraídos da realidade,   mesturados con outros de carácter fantástico
  ÁLVARO CUNQUEIRO: Merlín e familia (1955)

Nova Narrativa Galega: proxecto rupturista, renovador, tanto a ni-  vel temático como formal, seguindo as tendencias europeas
  X. L. MÉNDEZ FERRÍN: O crepúsculo e as formigas (1961)



domingo, 29 de abril de 2018

POESÍA GALEGA DE POSGUERRA

En 1939 acabou a Guerra Civil que consolidou un Estado que suprimiu as autonomías e que puxo como única lingua o castelán. Pero aínda así apareceron algúns poemarios en galego e Filgueira Valverde redactaba o folleto chamado “O gaiteiro de Lugo”. No ano 1949 creou a editorial dos Bibliófilos Gallegos que publicaría a primeira novela longa da posguerra.

A LINGUA GALEGA ASOMA A ORELLA EN 1949

Dentro de Galicia comeza unha tímida recuperación a partir de 1947, coa publicación de Cómaros verdes. No 1949 sae en Pontevedra a Colección Benito Soto, dirixida por Celso Emilio Ferreiro e no ano seguinte, constitúese a Editorial Galaxia, que abre novos camiños.

EDITORIAL GALAXIA



Esta anómala situación provoca que vexan a luz simultaneamente as obras de tres xeracións diferentes:












I. Xeración do 36. Poetas nados entre 1910-20; a guerra cólleos na súa xuventude. Son poetas de culturas e estilos moi diferentes: A. Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro, Aquilino Iglesia Alvariño, María Mariño, etc.




II. Promoción de Enlace, nados entre 1920-30. Tampouco son un grupo coherente. Formados culturalmente en castelán, escriben primeiro nas dúas linguas. Viven o drama social da posguerra e a pobreza cultural dunha sociedade censurada e bastante illados da cultura europea: Luz Pozo Garza, Manuel Cuña Novás...

III. Poetas das "Festas Minervais", nados entre 1930-40, non coñecen a Guerra Civil: Manuel María, Uxío Novoneyra, Xoana Torres, ou Méndez Ferrín... Neles xa existe unha conciencia de grupo, implicándose en feitos colectivos como a restauración das Festas Minervais universitarias ou a creación do grupo Brais Pinto. Mantéñense en contacto e comparten afinidades ideolóxicas contribuíndo a crearen as organizacións nacionalistas de esquerdas.
Seguen as tendencias anteriores: hilozoísmo, neotrobadorismo, paisaxismo ruralista... Pouco a pouco irán aparecendo formas novas nesta posguerra: intimismo -seguindo a liña iniciada por Rosalía-, clasicismo... A forma poética máis característica será a Escola da tebra ou "poesía do neboeiro": poesía intimista de enfoque pesimista da vida, que mestura contidos existencialistas e fórmulas surrealistas.

A finais dos 50 xorde o realismo coloquial, que foxe da linguaxe poética tradicional e explora as posibilidades da linguaxe da rúa abrindo o camiño á poesía socialrealista. Esta será a liña temática absolutamente dominante ata mediados os anos 70.






Poesia galega de posguerra de noagaliza

AMPLIACIÓN
A partir de 1950 debemos destacar algúns acontecementos culturais que marcan a vida da literatura galega:
– A Colección Benito Soto de poesía foi un proxecto editorial levado a cabo en Pontevedra entre 1948 e 1952 polos poetas Emilio Álvarez Negreira, Sabino Torres Ferrer, Manuel Cuña Novás e o pintor Rafael Alonso.
– A Editorial Galaxia
A editorial Galaxia foi fundada o 25 de xullo de 1950 en Santiago de Compostela por un grupo de galeguistas entre os que atopaban Otero Pedrayo, Francisco Fernández del Riego, Ramón Piñeiro ou Xaime Illa Couto.
En 1957, crea a colección de poesía Illa Nova, que se estrea coa publicación do libro de Xohana Torres “Do sulco”.
– O Grupo Brais Pinto (1958)
A finais dos anos 50 do século pasado, un grupo de estudantes e intelectuais galegos coinciden en Madrid, Xosé Luís Méndez Ferrín, Bernardino Graña, Reimundo Patiño, Xosé Fernández Ferreiro, Bautista Álvarez, Ramón Lourenzo, Uxío Novoneyra, César Arias, Herminio Barreiro, Aleixandre Cribeiro, Manoel María e ‘Ben-Cho-Shey’. Entre todos deciden fundar o Grupo Brais Pinto. Organizan faladoiros, actividades culturais, crean unha editora e unha colección de poesía.

jueves, 8 de junio de 2017

LITERATURA POSGUERRA



TEATRO

La dictadura de Franco (1939-1975) tras la Guerra Civil española, aísla a España de toda influencia internacional, la misma ONU condenará el régimen dictatorial en 1945 aunque después cambiará su postura. Al tiempo que la dictadura avanza también se organizan grupos de oposición entre los estudiantes y obreros. Hacia los años 60 la industrialización y el turismo estabiliza la situación económica a la que se añade la emigración constante de españoles en busca de un futuro mejor. Al comienzo de los años 70, la enfermedad del dictador acelera la actividad de partidos políticos contrarios al régimen que, tras su muerte, serán legalizados y conllevará consigo el principio de un estado democrático que será una realidad ya en 1978.
En lo que respecta al teatro español, el impacto de la Guerra Civil fue tremendo, al exilio de muchos autores hay que añadir la acentuación de las presiones comerciales y, sobre todo, ideológicas por medio de la censura. En esas condiciones, resultó imposible cualquier aventura experimental y la autocensura se hizo frecuente entre los escritores.

Las principales corrientes dramáticas son:
-El teatro de posguerra (años 40): donde destaca Miguel Mihura y Jardiel Poncela.
-El teatro social (de testimonio y protesta) (años 50): con el realismo de Antonio Buero Vallejo. 
-El teatro renovación formal (años 60): con la incorporación de numerosas novedades en escena. 
-Años 70 en adelante, con un teatro diversificado y apoyado institucionalmente. 


AÑOS 40- TEATRO DE POSGUERRA 

Es un teatro el de este período condicionado por la sociedad burguesa del momento y dirigido a su ideología. Representa una realidad falsificada y desprecia la experimentación. Desde el punto de vista de las representaciones teatrales varias son las corrientes que suben a escena en estos años. Las más comerciales son el teatro cómico, heredero del sainete lleno de situaciones tópicas y chistes lingüísticos y el teatro histórico-político, de evasión, que permitía olvidar la realidad inmediata elogiando héroes del pasado.
Junto al teatro comercial, en lo referente a la creación dramática, son dos las líneas más sobresalientes en estos años:
  1. a)  El drama burgués, continuación de la comedia de Jacinto Benavente donde se defienden valores conservadores a través de una correcta construcción. Destaca Joaquín Calvo-Sotelo
  2. b)  El Teatro del humor es, quizá lo más interesante del periodo y en el que destacamos dos autores: Enrique Jardiel Poncela y Miguel Mihura. Ambos crearán una comicidad de lo inverosímil, cercano al absurdo, con la burla de los hábitos burgueses. Pretendieron la ruptura con las formas tradicionales del humor rompiendo con la lógica típica y el chiste fácil. Sin embargo, sus obras chocaron con un público cerrado a la comprensión de la originalidad que los llevó a crear comedias más convencionales desde posturas menos experimentales y más cercanas al éxito.
Destacan las obras “Eloísa está debajo de un almendro” y “Un marido de ida y vuelta” de
E.Jardiel Poncela y “Tres sombreros de copa”, de Miguel Mihura (escrita en 1932 pero representada 20 años más tarde, en 1952) 


TEATRO COMERCIAL/ BURGUÉS
- Éxito de público,
- Pretende entretener
 - Finales predecibles, con moraleja.
- Jacinto Benavente, Alfonso Paso







TEATRO DE LOS VENCEDORES
-Propaganda de las ideas del Régimen
-Basado gloriosa historia nacional
- Calvo Sotelo, Luca de Tena






TEATRO HUMORÍSTICO (humor absurdo)
- Situaciones absurdas y disparatadas
- Conexión con las vanguardias
- Se denuncia el estado del país
 - Mihura, Jardiel Poncela







TEATRO HUMORÍSTICO



AÑOS 50- TEATRO SOCIAL


La década de los cincuenta inaugura con tres importantes estrenos que abrieron la posibilidad de hacer un teatro que reflejara de algún modo los problemas del momento: Miguel Mihura, “Historia de una escalera” (1949), Antonio Buero Vallejo y “Escuadra hacia la muerte” (1953) Alfonso Sastre. Buero y Sastre son los autores claves de la generación realista.
Entre sus temas destacan los problemas de obreros y gente humilde poniendo de relieve las desigualdades y la falta de humanidad. Muchas de estas obras nunca llegaron al escenario, por lo que en ocasiones se habla de un “teatro soterrado” o “teatro silenciado”.
Estéticamente, predomina el realismo: la escena imita espacios cotidianos, con rasgos costumbristas y el lenguaje se esfuerza por reproducir el habla correspondiente a las distintas clases sociales.

 En resumen:
- Relajación en la censura
- Nuevo teatro cercano a la novela y poesía sociales - Testimonio, denuncia social y protesta.
- Temas: injusticias sociales, miseria, emigración…
- Personajes: clases desfavorecidas, ambientes pobres






- No es innovador técnicamente (realista: lenguaje directo, hablas marginales…)

AUTORES: 
Antonio Buero Vallejo (autor que se preocupa por temas sociales, existenciales y éticos): Historia de una escalera
Lauro Olmo: La camisa

   Fernando Arrabal Hacia 1952 escribe Pic-Nic, sobre dos soldados que disparatan de la guerra hasta que un proyectil los elimina. 





AÑOS 60-70 - LA RENOVACIÓN. TEATRO EXPERIMENTAL
  1. Avanzada la década de los sesenta surge un movimiento de renovación caracterizado por un acercamiento a las tendencias del teatro extranjero: el teatro de Bertolt Brecht, el teatro underground, el teatro del absurdo...
    Los nuevos aires de los 60 traen un alejamiento del teatro comercial y la búsqueda de nuevas formas técnicas. Surgen los grupos de teatro independiente como Els Joglars, el Teatro Experimental Independiente (TEI), Tábano... Estos grupos presentan unas características generales:
    • El uso primordial de la improvisación en escena.
    • La infravaloración del texto dando mayor importancia a la expresión corporal, la danza, las
      luces, la música.
    • La ruptura de las convenciones escénicas de espacio y tiempo (trasladando el escenario al
      patio de butacas y buscando la participación del espectador).
      Los autores individuales de este periodo se enfrentaron, al igual que la generación anterior, a obstáculos puesto que sus novedades estéticas no fueron comprendidas ni aceptadas por el público ni la crítica. Destacan:
      Francisco Nieva, (1927) ha etiquetado su creación como “teatro furioso”.
      Fernando Arrabal (1932) que consiguió fama internacional con una
      producción escrita en su exilio francés. Su “teatro pánico” es provocador y rebelde, de gran libertad formal, recoge elementos de las vanguardias y del teatro del absurdo. Sólo a partir del final de la dictadura se conocieron en España títulos suyos como “Pic-Nic” (escrita 1952) o “El cementerio de automóviles” (1966) 
En resumen:
- Se comienza a crear un teatro más innovador
- Humor absurdo, esperpéntico
-Se experimenta con las formas, innovaciones técnicas
-Destinado a minorías, no comercial (teatro universitario, a veces no se estrena en teatros)
-Teatro no realista: elementos simbólicos, vanguardistas, imaginativos: lenguaje metafórico y simbólico
-Potenciación de recursos no verbales (mimo, luces,…)
- Presencia de lo onírico
- Personajes representan actitudes humanas








Fernando Arrabal: teatro pánico
Francisco Nieva: teatro furioso



Grupos de teatro independiente: teatro innovador (Els Joglars, La fura dels baus…)

TEATRO INDEPENDIENTE










TEATRO FURIOSO. FRANCISCO NIEVA
Nieva afirma que las comedias del TF poseen una acción esencial y concentrada. Los tipos tienen un desarrollo externo, brillante y fugaz. Nieva pretende que las obras del TF se estructuren como un libreto de ópera, como una obra abierta sobre la que el director vuelque en la puesta en escena su imaginación para completar la acción y resaltar la estética. Cuatro rasgos básicos que caracterizan el TF: rapidez de acción, sorpresa, retórica burlona, énfasis satírico..


TEATRO PÁNICO: FERNANDO ARRABAL
 El teatro Pánico se explica como ceremonia, ritual para contactar con una realidad superior.
En 1962 se crea el movimiento Pánico, un año después de que nuestro autor conociese a André Breton. Forman el grupo Fernando Arrabal, el francés Roland Topor (1938) y el chileno Alejandro Jodorowsky (1930), mezclando, entre otras tendencias, residuos del surrealismo con elementos dadaístas

EL TEATRO DESDE 1975

Tras el fin de la dictadura y la llegada de la democracia, por fin se podía hacer un teatro en libertad, y se optó por hacer montar obras de autores clásicos consagrados y recobrar los textos silenciados del los autores del pasado más reciente. Sin embargo, el teatro experimentó en este tiempo una crisis importante porque el público no asimila los cambios y abandona los teatros rechazando esos montajes vanguardistas. Fueron necesarios muchos apoyos económicos institucionales para su supervivencia.
Como reacción se regresa a un tipo de teatro más convencional y accesible al público. Destacan autores como:
page3image10448
page3image10720
page3image10992
  • ⇒  El cordobés Antonio Gala (1936) con “Anillos para una dama”
  • ⇒  Jose Luis Alonso de Santos (1942) con “Bajarse al moro”
  • ⇒  Fernando Fernán Gómez (1921-2007), triunfó con “Las bicicletas son para el verano”
El panorama de estos últimos años hasta la actualidad es variado y cambiante. Predomina el teatro comercial y el teatro de compañías institucionales (como El Centro Dramático Nacional) pero también surgen autores y grupos que realizan nuevas propuestas escénicas.